خواجه نصير الدين الطوسي ( كوشش مصطفى بروجردى )

691

بازنگارى اساس الاقتباس ( فارسى )

[ تصوير ] جدول 23 ( 1 ) در اين جدول شرط عمل اين است در تقابل دو جهت ( يعنى جهت كبرى و جهت صغرى ) بايد آن جهتى را گرفت كه در صورت صدق ، آن فراگير جهت كبرى و جهت صغرى باشد و بدين ترتيب روابط بين جهات نقش مهمى در اينجا بازى مىكنند يعنى نسبت بين جهات باهم . ( 2 ) صغرى در اينجا عرفى عام است كه شامل دو فرد است « عرفى مشروط » و « عرفى لا مشروط » و كبرى « عرفى لا مشروط خاص » نتيجه آن مىشود كه براى اخذ نتيجه بايد عرفى عام صغرى را « عرفى لا مشروط » گرفت با كبرى تطبيق كرد پس نتيجه « عرفى لا مشروط خاص » مىشود كه در ضمن « عرفى خاص » است . ( 3 ) مقصود از « مشروط دائم لا ضرورى » قيد « دائم لا ضرورى » مبين جهت در ذات است . ( 4 ) تدوين اين چهار جدول بر اين اصل‌ها است : در جدول اوّل جهات چه در صغرى و چه در كبرى به حسب ذات در مقدمات مورد لحاظ واقع شده است ؛ در جدول دوم جهات در كبرى به حسب ذات و در صغرى به حسب وصف آمده ؛ در جدول سوم آنها در كبرى به حسب وصف و در صغرى به حسب ذات آمده‌اند ؛ در جدول چهارم هم در صغرى و هم در كبرى جهات به حسب وصف‌اند . ( 5 ) طرز عمل در اين جدول : تقابل مشروط و عرفى نتيجه عرفى است و تقابل خاص با عام نتيجه خاص و تقابل اخص با خاص يا عام نتيجه اخص و تقابل عرفى با عرفى لا مشروط نتيجه عرفى لا مشروط است ( 4 ) .